Tontolo iainana – Latsaka ambany ny fahasalaman’ny ranomasina eto Madagasikara

Maro ireo fanatsarana tokony himasoana. « Efa latsaka ambany ny faha- salaman’ny ranomasina eto Madagasikara », hoy Rabearisoa Ando, mpandrindra ny fandaharan’ asa mahakasika ny tontolo an-dranomasina eo anivon’ ny Conservation International (Ci), nandritra ny fampaha- fantarana natao ny zoma teo, momba ny fitaovana « Ocean Health Index », entina handrefesana ny fahasalaman’ny ranomasina. Mpikaroka 65, nahitana ny avy ao amin’ny Ci no nanao ny fanadihadiana nampitahana ny faha- salaman’ny ranomasina tamina firenena miisa 171 maneran-tany ary navoaka ny volana aogositra teo ny vokatry ny fikarohana. Rehefa nomena naoty ireo firenena isanisany ireo dia nahatratra 51/100 ny naotin’i Madagasikara. Ambany raha oharina ny an’i Maorisy (60/100), Seychelles (73/100).

10 karazana ireo mari- pandrefesana nampiasaina namaritana sy nahazoana ny voka-pikarohana, ka nisongadina be tamin’ ireo ny maha olona. « Ny tsy mbola fahitana vokatra mivaingana ny fiantraikan’ ny jono an-dranomasina eo amin’ny fanatsarana ny fiainan’ny mponina no anisan’ny nampihintsana ny naotin’i Madagasikara eo amin’io sehatra io. Eo ihany koa ny fihenan’ireo mpizaha tany tonga aty amintsika, ka tsy miteraka tombontsoa misongadina ho an’ny mponina », raha ny fanazavana ihany. Atao isan-taona ity fikarohana fandrefesana ny fahasalaman’ny ranomasina ity, ka mila ny fandraisana andraikitry ny fitondram-panjakana ny fahazoana manatsara ireo hita ho mbola lesoka.

Monica Rasoloharison

0 Fanehoan-kevitra

Lahatsoratra hafaMiverena @ pejy fandraisana

	Fitadiavana – Misy mirona amin’ny asa an-trano ireo manana mari-pahaizana ambony(0) Tsy mifidy asa intsony. Tsikaritr’ireo ivon-toerana misahana ny tolotra sy ny tinady amin’ny asa fa na ireo manana ny mari-pahaizana bakalorea no mihoatra aza dia misy mitady asa an-trano ankehitriny. «Raha ireo olona any ambanivohitra lavitra any sy ireo olona tsy manana mari-pahaizana mazàna no mitady asa an-trano, dia efa mirotsaka amin’ity sokajin-tsenan’asa ity ihany koa ireo manana mari-pahaizana ambony amin’izao fotoana izao. Ny 10%-n’ireo mitady asa an-trano dia olona manam-pahaizana avokoa. Misy olona manana bakalorea miampy fianarana ambony roa na telo taona mitady asa an-trano eto», hoy Rabemanambola Emilie, mpitantana ivon-toerana misahana tolotra sy tinady amin’ny asa iray, etsy Soarano. Manana ny maha samihafa azy anefa ity sokajina mpitady asa an-trano vaovao ity. «Efa mametraka fetra amin’ny karama tadiaviny izy ireo, tsy latsaky ny Ar 100 000. Olona somary manan-katao no tena mampiasa azy ireo na ireny teratany vahiny mitady olona hitaiza ny zanany ireny», hoy hatrany Rabemanambola Emilie. Mikasa fandraharahana Raha ny fanamarihany dia karazan’olona mikatsaka ny hanao tahiry sy hanao fandraharahana mahaleo tena ny ankamaroan’ireo manam-pahaizana miasa an-trano. Tsikaritr’io ivon-toerana iray io fa na ny asa fiambenana aza dia ahitana olona tena manam-pahaizana. «Efa nisy olona nanana »maîtrise » amin’ny taranja Matematika nampianatra tany amin’ny tsy miankina, nikarama Ar 80 000 isam-bolana, niala tamin’ny asany teto satria nahita asa fiambenana nandraisany karama Ar 150 000 isam-bolana», hoy izy. Na ireo olona efa mananika ny 60 taona ihany koa aza dia mbola misy mitady asa eny anivon’ireny ivon-toerana ireny. Toa an-dRavelomanantsoa Samuel, 56 taona sy ny vadiny. «Raha mbola mahavita dia aleo miasa toy izay hiankina amin’ny zanaka. Asana mpiambina izao no tadiaviko. Asa an-trano ny an’ilay vadiko», hoy izy. Isan’ireo very asa tamin’ny taona 2009 ity raim-pianakaviana ity. Hanitry Ny Aina

	Tapatapany(0) SERANAN’IVATO Mbola hisy fivoriana faharoa hiarahan’ireo tompon’andraikitra rehetra eny anivon’ny seranam-piaramanidin’Ivato (zandary, polisy, fadintseranana…) sy ny Acm (Aviation civile de Madagascar) hatao, raha ny fantatra. Natao fomba handrindrana fiaraha-miasan’iretsy voalohany amin’ilay orinasa nokaramain’ny Acm hisehatra amin’ny fomba hahazoana antoka ireo seranam-piaramanidina valo manerana ny Nosy. Tsiahivina fa hitondra ny traikefany manoloana ny fiantohana ny seranana, hisorohana ny varomaizina sy ny fampidirana na fanondranana tsy ara-dalàna eo anivon’ireo seranana io orinasa io. AMBATOVY Nandray anjara tamin’ny fankalazana ny andro maneran-tany ho an’ny zava-manan’aina, niaraka tamin’ny minisiteran’ny Tontolo iainana sy ny Ala, ny tetikasa Ambatovy ny 22 mey lasa teo. Ny maha zava-dehibe ny rano sy ireo zava-manan’aina no lohahevitra nandritra io fankalazana io. Isan’ireo laharam-pahamehan’ Ambatovy, mpitrandraka nikela sy kôbalta ao atsimo ny fandaharana asa entina hiarovana ny tontolo iainana.

	Hetra – Misy mpandraharaha mandoa Tva koa any amin’ny banky (0) Sady hifaninanana no hifandrotehana. Raha ny vaovao azo teo anivon’ny vondron’ireo mpandraharaha eto Madagasikara (Gem) dia efa misy ihany koa ireo mpandraharaha mandrotsaka ny hetra amin’ny fanjifana (Tva) ao anatin’ireo kaonty nosokafan’izy ireo any amin’ny banky. Anio indray no ho fantatra marina ny tahan’ireo mpandraharaha mbola mandoa ny hetra amin’ny fanjifana (Tva) eo anivon’ny foibem-pitondrana ankapobeny misahana ny Hetra (Dgi). Ny ankamaroan’ireo mpandraharaha lehibe mantsy dia mandrotsaka ny Tva-n’izy ireo any amin’ity foibe ity avokoa. Tsy hihemotra amin’ny lalana efa nirosoany ny Gem hanerena ny Fanjakana hitady vahaolana amin’ny fitontonganan’ny toekarena manoloana ny krizy. Efa mirangaranga ihany koa anefa ny mety ho fanenjehan’ny Dgi ny Gem noho ny fandrisihana ireo mpandraharaha tsy handoa hetra sy ny fanodinkodinana fananam-panjakana. HNA

	Fandraharahana – Mbola lavitra ezaka ny fananana kolontsaina manangana orinasa(0) Mbola tsy mifototra ao an-tsain’ny ankamaroan’ireo tanora eto amintsika ny kolontsaina mandraharaha. Ny hitady asa avy hatrany mantsy no ihazakazahan’izy ireo, vantany vao nahavita fianarana. Tsy mahazatra ny ankamaroan’ireo mpianatra ny mieritreritra ny hanangana orinasa ho an’ny tenany. Mbola vitsy ankoatra izay ireo rafitra tsy miankina manohana izany. Tsy ampy koa anefa ny hetsika ataon’ny Fanjakana handrisihana ireo tanora hanangana orinasa. Nanasongadina ny lafy tsaran’ny fananganana orinasa amin’ny toekarena ankapobeny ny Geniespace, mpampiofana amin’ny kolontsaina mandraharaha. «Raha isika Malagasy no manana ny maro an’isa amin’ny orinasa mitsangana dia mijanona eto amintsika ny tombom-barotra ka ho ambony karama ireo mpiasa eto amintsika, na ny zana-bola amin’ny vola indramina aza dia mijanona eto amintsika raha ivon-toerana na banky malagasy no indramana izany…», hoy Rakotoarindrazaka Toanina Fidiniaina, tale mpitantana ny Geniespace. Mila manana traikefa Manana ny fahaiza-manao, ny fahaiza-mamorona ireo tanora malagasy raha ny nambarany ka mahazaka tsara izany fananganana orinasa izany. «Manana bakalorea miampy fianarana efa-taona sy traikefa tsy herintaona, na manana bakalorea miampy fianarana roa taona miaraka amin’ny traikefa efa-taona dia efa afaka manangana orinasa», hoy izy. Raha ny fanamarihan-dRaolinirina Liliane, tompon’andraikitra eo anivon’ny oniversite tsy miankina Esp.Big anefa dia ny tsy fisian’ny vola iaingana mihitsy no mahatonga ireo tanora tsy mahavita manangana orinasa. «Tsy tokony hatao sakana izany. Ny fahaizana miara-miasa no mila volena. Afaka miara-miasa amina mpandraharaha efa manana ny ampy aloha dia miezaka ny mahaleo tena avy eo», hoy Rakotoarindrazaka Toanina Fidiniaina. Miezaka ny mamboly io kolontsaina mandraharaha io eny anivon’ireo oniversite tsy miankina ny Geniespace. Hanitry Ny Aina

	Tapatapany(0) VIDIM-BARY Niakatra 2% ny vidin’ny vary ao Toamasina noho ny fiakaran’ny daram-pitaterana araka ny fanamarihan’ny sampana manara-maso ny vary. Lasa Ar 1 400 ohatra ny kilaon’ny vary vokarina eto an-toerana raha Ar 1 350 teo aloha. Nahitana fidinany indray ny kilaon’ny vary eto an-toerana sy ny vary afarana ho an’ Antananarivo noho ny fihenan’ny mpividy. TRANO Mihisatra ny tsenan’ny asa vaventy. Raha ny nambaran’ireo mpandraharaha eo amin’io sehatra io dia ny fanaovana mari-drafitra na mari-trano amin’izao fotoana izao no tena ilain’ireo olona manao trano ireo mpahay mari-trano ireny. An-kavitsiana ireo orinasa mahita tsena fanamboaran-trano. Tsikaritr’ireto farany ihany koa anefa fa ireo teratany vahiny manambady teratany malagasy no tena manorina trano. Trano manodidina ny Ar 80 tapitrisa eo no be mpanorina.

Hijery hafa